Việc lựa chọn cấu trúc không chỉ phụ thuộc vào việc bên mua muốn mua cổ phần hay mua tài sản, mà còn phải xem xét mục tiêu đầu tư, quyền kiểm soát, tình trạng pháp lý và tài chính của doanh nghiệp mục tiêu, nghĩa vụ thuế, khả năng chuyển giao hợp đồng và giấy phép, yêu cầu về đầu tư nước ngoài và pháp luật cạnh tranh.

Share Deal là giao dịch trong đó bên mua nhận chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ cổ phần hoặc phần vốn góp của doanh nghiệp mục tiêu. Bên mua trở thành cổ đông hoặc thành viên của doanh nghiệp theo tỷ lệ sở hữu sau giao dịch.

• Đối tượng giao dịch là cổ phần hoặc phần vốn góp.
• Doanh nghiệp mục tiêu tiếp tục tồn tại sau giao dịch.
• Quyền kiểm soát phụ thuộc vào tỷ lệ sở hữu và các thỏa thuận giữa các bên.
• Tài sản, hợp đồng và hoạt động kinh doanh vẫn thuộc doanh nghiệp mục tiêu.
• Bên mua cần đánh giá cả các nghĩa vụ và rủi ro đã tồn tại trong doanh nghiệp.

Bên mua muốn tiếp nhận quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát doanh nghiệp mà không phải chuyển giao riêng lẻ toàn bộ tài sản và quan hệ kinh doanh.

Asset Deal là giao dịch trong đó bên mua nhận chuyển nhượng một hoặc một số tài sản, quyền hoặc hoạt động kinh doanh được xác định trong giao dịch, thay vì mua cổ phần hoặc phần vốn góp của doanh nghiệp mục tiêu.

• Đối tượng giao dịch được xác định cụ thể.
• Các bên có thể lựa chọn phạm vi tài sản hoặc hoạt động muốn nhận chuyển giao.
• Doanh nghiệp mục tiêu không nhất thiết phải chấm dứt tồn tại.
• Việc chuyển giao từng loại tài sản hoặc quyền có thể phải tuân thủ thủ tục riêng.

Bên mua chỉ muốn tiếp nhận một tài sản, dự án, dây chuyền, bộ phận hoặc hoạt động kinh doanh cụ thể thay vì tiếp nhận toàn bộ doanh nghiệp.

Sáp nhập là trường hợp một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời doanh nghiệp bị sáp nhập chấm dứt tồn tại theo quy định.

• Có doanh nghiệp bị sáp nhập và doanh nghiệp nhận sáp nhập.
• Doanh nghiệp nhận sáp nhập tiếp tục tồn tại.
• Doanh nghiệp bị sáp nhập chấm dứt tồn tại.
• Quyền và nghĩa vụ được chuyển giao theo cơ chế sáp nhập và quy định pháp luật.

Hợp nhất là trường hợp hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời các doanh nghiệp bị hợp nhất chấm dứt tồn tại theo quy định.

Các hình thức tập trung kinh tế gồm sáp nhập, hợp nhất, mua lại doanh nghiệp, liên doanh giữa các doanh nghiệp và các hình thức khác theo quy định pháp luật.

Một giao dịch mua cổ phần hoặc mua tài sản có thể thuộc khái niệm mua lại doanh nghiệp khi việc mua đủ để kiểm soát, chi phối doanh nghiệp hoặc một ngành, nghề của doanh nghiệp bị mua lại theo tiêu chí pháp luật cạnh tranh.

Tiêu chí	Share Deal	Asset Deal
Đối tượng	Cổ phần hoặc phần vốn góp.	Tài sản, quyền hoặc hoạt động kinh doanh được xác định.
Doanh nghiệp mục tiêu	Tiếp tục tồn tại.	Có thể tiếp tục tồn tại.
Quyền kiểm soát	Thay đổi theo tỷ lệ sở hữu và thỏa thuận.	Gắn với phạm vi tài sản hoặc hoạt động được chuyển giao.
Tài sản	Vẫn thuộc doanh nghiệp mục tiêu.	Được chuyển giao theo giao dịch.
Rủi ro lịch sử	Cần đánh giá toàn diện doanh nghiệp mục tiêu.	Có thể xác định phạm vi tài sản nhận chuyển giao nhưng không mặc nhiên loại bỏ mọi nghĩa vụ.
Thủ tục	Chuyển nhượng và thay đổi đăng ký khi thuộc trường hợp áp dụng.	Có thể phát sinh thủ tục riêng cho từng tài sản, quyền hoặc hợp đồng.

• Bên mua muốn tiếp nhận quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp có hệ thống khách hàng, hợp đồng, tài sản và hoạt động cần được duy trì liên tục.
• Việc duy trì pháp nhân và hoạt động hiện hữu mang lại lợi thế cho thương vụ.

• Bên mua chỉ cần một nhóm tài sản hoặc một phần hoạt động kinh doanh.
• Doanh nghiệp mục tiêu có những hoạt động hoặc nghĩa vụ mà bên mua không muốn tiếp nhận.
• Các bên có thể xác định rõ tài sản, quyền và hoạt động cần chuyển giao.

Quyết định cuối cùng nên dựa trên Due Diligence + pháp lý + thuế + tài chính + khả năng chuyển giao hợp đồng, giấy phép và tài sản.

Bên mua muốn sở hữu toàn bộ doanh nghiệp, đạt quyền kiểm soát hay chỉ tiếp nhận một nhóm tài sản hoặc hoạt động? Đây là câu hỏi đầu tiên khi thiết kế cấu trúc.

Cần đánh giá nợ, tranh chấp, nghĩa vụ thuế, giấy phép, hợp đồng, tài sản và các rủi ro tiềm ẩn trước khi quyết định cấu trúc.

Share Deal và Asset Deal có thể dẫn đến các hệ quả thuế khác nhau. Nghĩa vụ thuế cần được phân tích ở cả giai đoạn thiết kế giao dịch và đàm phán hợp đồng.

Một số hợp đồng, giấy phép hoặc quyền có thể gắn với chính doanh nghiệp hoặc yêu cầu thủ tục, sự đồng ý riêng khi chuyển giao.

Cần rà soát điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu và thủ tục đầu tư áp dụng. Với một số lĩnh vực đặc thù, có thể phát sinh cơ chế chấp thuận chuyên ngành riêng.

Cần xác định giao dịch có thuộc phạm vi kiểm soát tập trung kinh tế hay không và đánh giá các nghĩa vụ liên quan trước khi hoàn tất giao dịch.

Hồ sơ có thể bao gồm hợp đồng chuyển nhượng, tài liệu chứng minh quyền sở hữu, nghị quyết hoặc quyết định nội bộ, hồ sơ đăng ký thay đổi và hồ sơ đầu tư khi có nhà đầu tư nước ngoài.

Cần xác định danh mục tài sản, quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, hợp đồng chuyển nhượng, hồ sơ đăng ký chuyển quyền đối với tài sản phải đăng ký và các nghĩa vụ thuế, phí liên quan.

Hồ sơ và trình tự được thực hiện theo quy định về tổ chức lại doanh nghiệp, đồng thời cần xử lý các quyền, nghĩa vụ và vấn đề liên quan của các doanh nghiệp tham gia.

• Đánh giá chưa đầy đủ nghĩa vụ và rủi ro của doanh nghiệp mục tiêu.
• Chọn cấu trúc không phù hợp với mục tiêu kiểm soát.
• Không tính đầy đủ nghĩa vụ thuế và chi phí giao dịch.
• Không xác định được khả năng chuyển giao hợp đồng, giấy phép hoặc tài sản.
• Không đáp ứng điều kiện đầu tư hoặc sở hữu nước ngoài.
• Không đánh giá nghĩa vụ thông báo hoặc kiểm soát tập trung kinh tế.
• Không xác định rõ trách nhiệm đối với nghĩa vụ tồn đọng.
• Không chuẩn bị kế hoạch chuyển giao và tích hợp sau giao dịch.

Cấu trúc giao dịch
→
Đối tượng chuyển giao
→
Quyền kiểm soát
→
Pháp lý
→
Thuế
→
Rủi ro
→
Giá trị giao dịch
→
Điều kiện Closing