Khi doanh nghiệp lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán, việc dự toán ngân sách cho các thủ tục pháp lý là bước đi quan trọng để bảo vệ quyền lợi còn lại của chủ sở hữu và chủ nợ. Theo quy định pháp luật về phá sản doanh nghiệp hiện hành, tiêu biểu là Luật Phục hồi, phá sản (Luật số 142/2025/QH15), các loại chi phí phá sản doanh nghiệp đã được chuẩn hóa để đảm bảo tính minh bạch. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các loại phí, thù lao Quản tài viên và hướng dẫn hạch toán tài chính cho doanh nghiệp trong năm 2026.
Các loại chi phí phá sản doanh nghiệp cơ bản
Dưới đây là các nhóm chi phí chính mà người nộp đơn cần lưu ý khi bắt đầu quy trình tại Tòa án để tránh tình trạng hồ sơ bị đình trệ do thiếu hụt ngân sách.
Lệ phí nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản
Đây là khoản phí bắt buộc phải nộp ngay khi gửi đơn đến Tòa án có thẩm quyền, được tính theo biểu phí hiện hành về án phí và lệ phí Tòa án. Mục đích của lệ phí là chi trả cho các hoạt động hành chính và thụ lý hồ sơ. Thông thường, mức lệ phí này được quy định ở mức cố định và khá thấp so với quy mô doanh nghiệp, nhưng là điều kiện tiên quyết để Tòa án xem xét đơn yêu cầu.
Chi phí tạm ứng phá sản
Chi phí tạm ứng là khoản tiền do người nộp đơn nộp trước để chi trả cho các hoạt động chuyên môn ban đầu. Theo quy định tại Điều 22 Luật 142/2025/QH15, chi phí phá sản doanh nghiệp tạm ứng bao gồm các hạng mục sau:
- Chi phí đăng báo và niêm yết công khai các quyết định của Tòa án trên các cổng thông tin điện tử và phương tiện truyền thông.
- Chi phí kiểm kê và xác định giá trị tài sản thực tế của doanh nghiệp trong giai đoạn đầu của thủ tục.
- Khoản tạm ứng thù lao cho Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản tham gia vụ việc.
Đối tượng có nghĩa vụ nộp tạm ứng chi phí phá sản
Việc xác định ai là người phải thanh toán các khoản phí ban đầu phụ thuộc vào tư cách của chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục.
- Đối với chủ nợ nộp đơn: Chủ nợ có nghĩa vụ nộp tạm ứng chi phí phá sản, trừ trường hợp người lao động hoặc tổ chức đại diện người lao động nộp đơn để đòi quyền lợi lương.
- Đối với doanh nghiệp tự nộp đơn: Người đại diện theo pháp luật hoặc chủ sở hữu doanh nghiệp phải tự túc khoản tạm ứng này từ nguồn tài chính còn lại của đơn vị.
- Trường hợp được miễn tạm ứng: Nhằm bảo vệ quyền lợi an sinh xã hội, người lao động và đại diện công đoàn nộp đơn không phải nộp lệ phí Tòa án và tạm ứng chi phí phá sản doanh nghiệp.
Thù lao Quản tài viên và chi phí quản lý tài sản
Thù lao Quản tài viên thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cấu trúc chi phí phá sản doanh nghiệp do yêu cầu về chuyên môn cao trong việc quản lý và giám sát tài sản.
Cách xác định thù lao Quản tài viên năm 2026
Thù lao của Quản tài viên không được ấn định bằng một con số cố định mà dao động dựa trên tính chất phức tạp của từng vụ việc. Các tiêu chí xác định bao gồm:
- Quy mô tổng giá trị tài sản và số lượng các chủ nợ tham gia vụ việc.
- Hiệu quả của việc bảo toàn và thu hồi các khoản nợ cho doanh nghiệp.
- Thỏa thuận giữa doanh nghiệp và Quản tài viên đối với các vụ việc phục hồi kinh doanh hoặc theo khung định mức quy định của Chính phủ đối với thủ tục thanh lý.
Chi phí vận hành tài sản thực tế
Ngoài thù lao, các chi phí phát sinh thực tế như thuê kho bãi bảo quản máy móc, dịch vụ bảo vệ hoặc chi phí kiểm toán độc lập cũng được tính vào chi phí phá sản doanh nghiệp. Các khoản này sẽ được trích xuất trực tiếp từ giá trị tài sản của doanh nghiệp sau khi có sự phê duyệt của Tòa án.
Bảng tổng hợp các khoản chi phí phá sản doanh nghiệp
Để các nhà quản trị có cái nhìn trực quan, chúng tôi tóm tắt các khoản chi phí thường gặp qua bảng dưới đây:
| Loại chi phí | Đối tượng tạm ứng | Đặc điểm mức phí | Khả năng hoàn lại |
|---|---|---|---|
| Lệ phí tòa án | Người nộp đơn | Cố định theo biểu phí Tòa án | Không hoàn lại |
| Tạm ứng phá sản | Người nộp đơn | Dao động tùy quy mô hồ sơ | Hoàn lại ưu tiên từ tài sản DN |
| Thù lao Quản tài viên | Tài sản doanh nghiệp | Theo % giá trị tài sản/thỏa thuận | Trích từ tài sản thanh lý |
| Phí thẩm định giá | Tài sản doanh nghiệp | Theo biểu phí dịch vụ thẩm định | Trích từ tài sản thanh lý |
Lưu ý rằng mức chi phí thực tế có thể dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng hoặc cao hơn tùy thuộc vào tổng tài sản và độ phức tạp của việc thu hồi nợ. Khoản tạm ứng sẽ được hoàn trả lại cho người nộp đơn theo thứ tự ưu tiên thanh toán nếu doanh nghiệp còn đủ tài sản.
Thứ tự ưu tiên thanh toán chi phí phá sản
Theo Điều 54 Luật 142/2025/QH15, chi phí phá sản doanh nghiệp được đặt ở vị trí ưu tiên hàng đầu trong danh mục thanh toán nợ nhằm đảm bảo quy trình pháp lý không bị gián đoạn.
Dưới đây là thứ tự thanh toán khi doanh nghiệp thực hiện phân chia tài sản:
- Chi phí phá sản, lệ phí Tòa án và thù lao cho Quản tài viên.
- Khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội và các quyền lợi khác của người lao động.
- Các khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh.
- Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước (thuế, phí).
- Các khoản nợ không có bảo đảm cho các chủ nợ trong danh sách đã chốt.
Hạch toán chi phí phá sản doanh nghiệp và rủi ro khi thiếu kinh phí
Vấn đề kế toán và hậu quả pháp lý khi không đủ ngân sách là điều mà các CFO và kế toán trưởng cần đặc biệt quan tâm.
Chi phí phá sản có được tính vào chi phí được trừ
Đối với doanh nghiệp đang thực hiện thủ tục phục hồi kinh doanh, các khoản chi phí phá sản doanh nghiệp (lệ phí, thù lao tư vấn, thẩm định) được coi là chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ, doanh nghiệp được hạch toán các khoản này vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính trong giai đoạn khó khăn.
Xử lý khi doanh nghiệp không đủ tiền nộp tạm ứng
Nếu doanh nghiệp đã cạn kiệt tài khoản và không thể nộp tạm ứng, Tòa án sẽ ra quyết định trả lại đơn yêu cầu. Tuy nhiên, việc này không làm chấm dứt trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Trong trường hợp cố tình chậm trễ nộp đơn do thiếu kinh phí mà không có biện pháp khắc phục, các nhà quản lý có thể phải chịu trách nhiệm cá nhân về các thiệt hại phát sinh cho chủ nợ.
Ví dụ minh họa thực tế về chi phí phát sinh
Giả sử một doanh nghiệp có tổng tài sản trị giá 20 tỷ đồng, hoạt động tại 3 chi nhánh khác nhau và có 10 chủ nợ lớn. Khi nộp đơn yêu cầu phá sản, các chi phí ước tính có thể bao gồm:
- Lệ phí tòa án: 2.000.000đ.
- Tạm ứng chi phí đăng báo và thông báo niêm yết: 10.000.000đ.
- Tạm ứng thù lao Quản tài viên giai đoạn đầu: 30.000.000đ.
- Chi phí kiểm kê tài sản tại 3 chi nhánh: 15.000.000đ.
Tổng cộng, người nộp đơn cần chuẩn bị khoảng 57.000.000đ để hồ sơ được thụ lý và triển khai các bước tiếp theo một cách thuận lợi.
Kết luận
Việc dự toán chính xác chi phí phá sản doanh nghiệp năm 2026 giúp các bên liên quan chủ động về mặt tài chính và đảm bảo tính thượng tôn pháp luật. Nắm rõ thứ tự ưu tiên thanh toán và cách thức hạch toán thuế sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý cho các nhà quản trị.
Để xây dựng chiến lược ứng phó toàn diện nhất, mời bạn tham khảo thêm bài phân tích về những điểm mới Luật Phục hồi phá sản 2025 nhằm trang bị kiến thức quản trị rủi ro tối ưu cho tổ chức của mình.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Các dịch vụ khác
- Kiểm toán: Dịch vụ Kiểm Toán, Dịch vụ Kiểm toán xây dựng, Dịch vụ kiểm toán BCTC
- Kế toán và Thuế: Dịch vụ kế toán thuế, Báo cáo thuế, Tư vấn Chuyển giá. Dịch Vụ Kế Toán Thuế, Dịch vụ báo cáo thuế, Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết
- Pháp lý: Dịch vụ giấy phép lao động, Dịch vụ chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy Chứng Nhận Đầu Tư
- Khác: Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động Doanh nghiệp
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
