Quản tài viên là cá nhân hành nghề quản lý, thanh lý tài sản trong quá trình giải quyết phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, theo khoản 9 Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Trong tiếng Anh, quản tài viên thường được gọi là Insolvency Administrator hoặc Insolvency Practitioner.
Từ ngày 01/3/2026, căn cứ pháp lý về nghề này đã chuyển từ Luật Phá sản 2014 và Nghị định 22/2015/NĐ-CP sang Luật Phục hồi, phá sản 2025 và Nghị định 65/2026/NĐ-CP. Bài viết tổng hợp khái niệm, điều kiện hành nghề, nhiệm vụ, quyền hạn và thù lao theo quy định mới.
Quản tài viên là gì theo Luật Phục hồi, phá sản 2025
Theo khoản 9 và khoản 10 Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, quản tài viên là cá nhân hành nghề quản lý, thanh lý tài sản trong phục hồi, phá sản, còn doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản là doanh nghiệp hành nghề quản lý, thanh lý tài sản. Điều 9 của Luật xác định chỉ hai chủ thể này được hành nghề quản lý, thanh lý tài sản.
Quản tài viên do Thẩm phán chỉ định, chịu sự giám sát của Thẩm phán và hoạt động độc lập với ban lãnh đạo doanh nghiệp đang lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Vai trò này không chỉ giới hạn ở thủ tục phá sản mà còn mở rộng sang thủ tục phục hồi, điểm mới quan trọng của luật năm 2025.
Quản tài viên tiếng Anh là gì
Trong tiếng Anh, chức danh này thường được dịch là Insolvency Administrator hoặc Insolvency Practitioner, tức người hành nghề trong lĩnh vực xử lý tình trạng mất khả năng thanh toán. Doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản có thể được dịch là Asset Management and Liquidation Enterprise. Khi soạn hợp đồng, văn bản song ngữ, nên ghi kèm thuật ngữ tiếng Việt để tránh hiểu sai phạm vi so với các khái niệm như liquidator hay receiver ở các hệ thống pháp luật khác.
Điểm mới về quản tài viên từ 01/3/2026
So với Luật Phá sản 2014 và Nghị định 22/2015/NĐ-CP, quy định về nghề quản lý, thanh lý tài sản có một số thay đổi đáng chú ý, được tóm tắt trong bảng sau.
| Nội dung | Trước 01/3/2026 | Từ 01/3/2026 |
| Căn cứ | Luật Phá sản 2014, Nghị định 22/2015/NĐ-CP | Luật Phục hồi, phá sản 2025, Nghị định 65/2026/NĐ-CP |
| Phạm vi hoạt động | Chủ yếu trong thủ tục phá sản | Cả thủ tục phục hồi và phá sản |
| Cơ quan cấp chứng chỉ | Bộ trưởng Bộ Tư pháp | Chủ tịch UBND cấp tỉnh, hồ sơ nộp tại Sở Tư pháp |
| Bồi dưỡng nghề | Không phải điều kiện bắt buộc chung | Phải hoàn thành khóa bồi dưỡng nghề Quản tài viên (3 tháng, hoặc 1,5 tháng với luật sư, kiểm toán viên đủ 3 năm hành nghề) |
| Chỉ định | Thẩm phán chỉ định sau khi mở thủ tục phá sản | Thẩm phán có thể chỉ định trong 3 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý đơn |
| Thù lao | Theo Nghị định 22/2015/NĐ-CP | Căn cứ thời gian, công sức và hiệu quả công việc; Chính phủ quy định chi tiết |
Nghị định 65/2026/NĐ-CP ngày 28/02/2026 thay thế Nghị định 22/2015/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026; riêng một số quy định có hiệu lực từ 01/01/2027 và 01/3/2027. Các thay đổi khác của luật mới được phân tích tại bài điểm mới Luật Phục hồi, phá sản 2025.
Điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề quản tài viên

Theo Nghị định 65/2026/NĐ-CP, người được cấp chứng chỉ hành nghề phải đáp ứng đồng thời hai nhóm điều kiện sau:
- Về chuyên môn: là luật sư, kiểm toán viên (kể cả luật sư, kiểm toán viên nước ngoài được phép hành nghề tại Việt Nam), hoặc có bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ luật, kinh tế, kế toán, tài chính, ngân hàng và có đủ 05 năm công tác trở lên trong lĩnh vực được đào tạo.
- Về bồi dưỡng: đã hoàn thành khóa bồi dưỡng nghề Quản tài viên; sau khi hành nghề còn phải tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ hằng năm.
Kiểm toán viên là một trong những nhóm có lợi thế khi tham gia nghề này nhờ nền tảng tài chính, kế toán, xem thêm khái niệm tại bài kiểm toán viên là gì.
Trường hợp không được cấp chứng chỉ
Một người dù đủ chuyên môn vẫn không được cấp chứng chỉ nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, hoặc đã bị kết án mà chưa được xóa án tích.
- Mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
- Đang là cán bộ, công chức, viên chức (trừ trường hợp luật khác quy định), sĩ quan, quân nhân, người đang phục vụ trong lực lượng vũ trang.
- Chưa đủ 03 năm kể từ ngày quyết định kỷ luật bãi nhiệm, buộc thôi việc có hiệu lực.
- Luật sư, kiểm toán viên bị thu hồi chứng chỉ do vi phạm pháp luật hoặc bị Tòa án cấm hành nghề.
Hồ sơ và thời hạn cấp chứng chỉ
Người đề nghị nộp 01 bộ hồ sơ tại Sở Tư pháp nơi cư trú, trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến, gồm đơn theo Mẫu TP-QTV01, ảnh 3×4, giấy tờ chứng minh là luật sư, kiểm toán viên hoặc bằng cấp kèm xác nhận thời gian công tác, và giấy chứng nhận bồi dưỡng nghề. Sở Tư pháp có văn bản đề nghị trong 03 ngày làm việc và Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp chứng chỉ trong 03 ngày làm việc tiếp theo, theo tổng hợp của Báo Công lý.
Nhiệm vụ và quyền hạn của quản tài viên
Điều 10 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định quyền, nghĩa vụ của người hành nghề quản lý, thanh lý tài sản theo từng thủ tục. Bảng sau tóm tắt các nhiệm vụ chính.
| Giai đoạn | Nhiệm vụ chính |
| Thủ tục phục hồi | Xác minh chứng cứ, danh sách chủ nợ; hòa giải; giám sát hoạt động của doanh nghiệp và việc thực hiện phương án phục hồi; tổ chức hội nghị chủ nợ theo quyết định của Thẩm phán; ngăn chặn việc tẩu tán tài sản |
| Thủ tục phá sản | Lập danh sách chủ nợ, người mắc nợ; bảo toàn, tối đa hóa giá trị tài sản; gửi tiền thu được vào tài khoản theo chỉ định; đề xuất bán tài sản; giám sát việc thi hành |
| Chung | Báo cáo Thẩm phán, chịu trách nhiệm về hoạt động của mình; được hưởng thù lao và phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp theo quy định |
Trong thực tế, quản tài viên tham gia xuyên suốt từ khi nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, tổ chức hội nghị chủ nợ đến khi thanh lý tài sản phá sản. Với doanh nghiệp còn khả năng phục hồi, người này giám sát việc thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh.
Chỉ định và thay đổi người hành nghề
Theo Điều 11 Luật Phục hồi, phá sản 2025, Thẩm phán có thể chỉ định quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản trong 3 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý đơn, tự mình hoặc theo đề xuất của doanh nghiệp, người nộp đơn. Người được chỉ định phải không có quyền lợi liên quan đến vụ việc, có chuyên môn phù hợp và không có quan hệ thân thích với người tham gia thủ tục; nếu có xung đột lợi ích, không bảo đảm vô tư hoặc gặp sự kiện bất khả kháng thì phải từ chối hoặc bị thay đổi.
Hình thức hành nghề và thù lao
Quản tài viên có thể hành nghề với tư cách cá nhân hoặc thông qua doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản dưới hình thức công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân; mỗi người chỉ được đăng ký hành nghề theo một hình thức tại một thời điểm. Bộ Tư pháp là cơ quan giúp Chính phủ quản lý nhà nước về lĩnh vực này.
Thù lao được xác định căn cứ thời gian, công sức và hiệu quả công việc theo Điều 21 Luật Phục hồi, phá sản 2025 và hướng dẫn tại Nghị định 65/2026/NĐ-CP. Chi phí phục hồi, phá sản được thanh toán từ tài sản của doanh nghiệp; trường hợp không còn tài sản thì do ngân sách nhà nước chi trả theo Điều 20 của Luật.
Góc nhìn chuyên môn của MAN
Từ kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp trong thủ tục phá sản, đội ngũ MAN – Master Accountant Network lưu ý một số điểm khi làm việc với quản tài viên theo luật mới:
- Chuẩn bị hồ sơ tài chính sớm. Quản tài viên có thể được chỉ định ngay sau khi thụ lý đơn, nên doanh nghiệp cần sẵn sàng báo cáo tài chính, sổ sách, danh sách chủ nợ và tài sản để bàn giao.
- Đề xuất người phù hợp. Luật cho phép doanh nghiệp, người nộp đơn đề xuất người hành nghề với Thẩm phán; nên chọn người có chuyên môn tài chính, kế toán phù hợp ngành nghề.
- Kiểm tra tư cách hành nghề. Chứng chỉ do Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp từ 01/3/2026, nên khi tra cứu cần kiểm tra danh sách do Sở Tư pháp và Bộ Tư pháp công bố.
- Không tự ý xử lý tài sản. Sau khi có người quản lý tài sản được chỉ định, mọi giao dịch về tài sản cần qua giám sát, tránh rủi ro bị tuyên vô hiệu.
Kết luận
Quản tài viên giữ vai trò trung tâm trong cả thủ tục phục hồi và phá sản theo Luật Phục hồi, phá sản 2025, với điều kiện hành nghề chặt chẽ hơn và thẩm quyền cấp chứng chỉ chuyển về UBND cấp tỉnh từ ngày 01/3/2026. Doanh nghiệp đang gặp khó khăn tài chính nên chuẩn bị hồ sơ sớm và lựa chọn quản tài viên phù hợp; MAN có thể hỗ trợ thông qua dịch vụ tư vấn phá sản doanh nghiệp trọn gói.
Chứng chỉ hành nghề: Kiểm toán viên CPA Việt Nam
Kinh nghiệm: Hơn 30 năm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan nào cấp chứng chỉ hành nghề?
Từ ngày 01/3/2026, Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp chứng chỉ hành nghề quản tài viên trên cơ sở đề nghị của Sở Tư pháp nơi người đề nghị cư trú, theo Nghị định 65/2026/NĐ-CP.
Ai trả thù lao cho quản tài viên?
Thù lao là một khoản chi phí phục hồi, phá sản, được thanh toán từ tài sản của doanh nghiệp; nếu doanh nghiệp không còn tài sản thì do ngân sách nhà nước chi trả theo Điều 20 Luật Phục hồi, phá sản 2025.
Có thay thế giám đốc doanh nghiệp không?
Không. Quản tài viên giám sát hoạt động và quản lý, thanh lý tài sản theo chỉ đạo của Thẩm phán, còn người quản lý doanh nghiệp vẫn tồn tại nhưng bị hạn chế quyền định đoạt tài sản trong quá trình giải quyết.





