Nghị định 64/2026/NĐ-CP ban hành ngày 28/02/2026 đã tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc để thực thi Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15. Với các quy định mới về chi phí phá sản và thủ tục số hóa, văn bản này không chỉ tháo gỡ khó khăn cho những doanh nghiệp cạn kiệt tài sản mà còn thiết lập một quy trình minh bạch, giúp thị trường loại bỏ các đơn vị yếu kém một cách hiệu quả và đúng luật.
Tổng quan về Nghị định 64/2026/NĐ-CP và hệ thống pháp luật phá sản
Sự ra đời của Nghị định 64/2026/NĐ-CP là bước cụ thể hóa quan trọng để đồng bộ hóa quy trình giữa Luật Phục hồi, phá sản và Luật Thi hành án dân sự. Khung pháp lý này được xây dựng nhằm tối ưu hóa việc thi hành các quyết định tuyên bố phá sản đối với doanh nghiệp và hợp tác xã trong kỷ nguyên kinh tế mới.
Các căn cứ pháp lý nền tảng bao gồm:
- Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15.
- Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15.
- Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15.
Theo đó, Nghị định 64/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về trình tự thi hành quyết định phá sản, quyền hạn của Chấp hành viên và trách nhiệm của Quản tài viên trong việc quản lý, thanh lý tài sản.
Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản cho doanh nghiệp cạn kiệt tài sản
Một điểm đột phá tại Nghị định 64/2026/NĐ-CP chính là cơ chế hỗ trợ tài chính cho những doanh nghiệp thực sự không còn khả năng chi trả. Trước đây, việc thiếu kinh phí thường khiến thủ tục phá sản bị đình trệ kéo dài, gây thiệt hại cho cả chủ nợ và hệ thống quản lý nhà nước.
Cơ chế này được vận hành dựa trên các nguyên tắc cụ thể của Nghị định 64/2026/NĐ-CP:
- Đối tượng áp dụng: Doanh nghiệp, hợp tác xã đã cạn kiệt tài sản và không còn nguồn tài chính để đóng lệ phí Tòa án cũng như chi phí phá sản tối thiểu.
- Nguồn chi trả: Ngân sách Nhà nước sẽ thực hiện tạm ứng các khoản phí này để đảm bảo tiến trình phá sản diễn ra liên tục, đúng quy định.
- Thứ tự hoàn trả: Số tiền tạm ứng là khoản nợ ưu tiên hàng đầu, phải được hoàn trả cho ngân sách ngay khi thu hồi hoặc thanh lý được bất kỳ tài sản nào của doanh nghiệp.
Quy định này của Nghị định 64/2026/NĐ-CP giúp giải phóng các doanh nghiệp “xác sống” ra khỏi nền kinh tế, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người lao động khi hồ sơ pháp lý được giải quyết dứt điểm.
Thủ tục điện tử và số hóa trong quá trình phá sản
Thích ứng với công cuộc chuyển đổi số quốc gia, Nghị định 64/2026/NĐ-CP cho phép triển khai các bước thủ tục trên môi trường điện tử. Sự thay đổi này không chỉ giảm thiểu rào cản địa lý mà còn tăng tính chính xác trong việc lưu trữ và truy xuất hồ sơ.
Các hoạt động chính thức được chuyển đổi lên không gian số theo Nghị định 64/2026/NĐ-CP bao gồm:
- Nộp đơn trực tuyến: Các bên liên quan có thể nộp đơn yêu cầu và cung cấp chứng cứ qua cổng thông tin điện tử của Tòa án và cơ quan thi hành án.
- Tống đạt văn bản: Văn bản, quyết định của cơ quan thi hành án có thể được gửi qua phương thức điện tử theo Điều 18 của Nghị định 64/2026/NĐ-CP, đảm bảo tính kịp thời và bảo mật.
- Hệ thống thanh toán lệ phí: Tích hợp thanh toán lệ phí và các khoản chi phí liên quan qua môi trường ngân hàng điện tử và kho bạc số.
Cơ chế ưu tiên phục hồi hoạt động kinh doanh
Thay vì chỉ tập trung vào việc thanh lý tài sản, Luật số 142/2025/QH15 và Nghị định 64/2026/NĐ-CP đặt trọng tâm vào việc “hồi sinh” doanh nghiệp thông qua các công cụ hỗ trợ tài chính và quản trị. Phá sản được xem là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc nếu vẫn còn tiềm năng phát triển.
Các biện pháp hỗ trợ được luật hóa trong Nghị định 64/2026/NĐ-CP bao gồm:
- Hỗ trợ tín dụng và thuế: Doanh nghiệp có phương án phục hồi khả thi được xem xét giãn nợ thuế và tiếp cận các nguồn tín dụng hỗ trợ đặc biệt.
- Tư vấn chuyên sâu: Sự đồng hành của các đơn vị chuyên môn như MAN – Master Accountant Network giúp doanh nghiệp xây dựng mô hình quản trị tài chính minh bạch, từ đó củng cố lòng tin với các chủ nợ trong quá trình đàm phán phục hồi.
- Thương lượng và hòa giải: Khuyến khích các bên đạt được thỏa thuận về lộ trình trả nợ thay vì tiến hành cưỡng chế thanh lý tài sản ngay lập tức.
Quy trình xác minh và báo cáo tài sản theo Nghị định 64/2026/NĐ-CP
Văn bản pháp lý này quy định rất chi tiết về trách nhiệm báo cáo của Quản tài viên đối với Chấp hành viên để tránh sai sót trong quá trình xác định giá trị tài sản còn lại. Việc nắm vững quy trình pha san doanh nghiệp giúp các bên liên quan chủ động phối hợp hiệu quả hơn.
Dưới đây là quy trình báo cáo và xác minh tài sản tiêu chuẩn dựa trên Nghị định 64/2026/NĐ-CP:
| Giai đoạn thực hiện | Trách nhiệm báo cáo | Yêu cầu cụ thể |
|---|---|---|
| Xác minh tài sản | Quản tài viên | Hoàn thành trong vòng 09 ngày làm việc |
| Lựa chọn đơn vị đấu giá | Quản tài viên | Phải nêu rõ lý do lựa chọn hoặc không lựa chọn được tổ chức |
| Trước khi xác định giá | Quản tài viên | Phải báo cáo rõ tài sản đưa ra xác định giá và lý do |
| Sau khi đấu giá không thành | Quản tài viên | Báo cáo chi tiết về quá trình và lý do đấu giá thất bại |
Lưu ý: Theo Điều 7 Nghị định 64/2026/NĐ-CP, việc báo cáo phải được thực hiện bằng văn bản và đảm bảo tính trung thực. Mọi sự thay đổi về doanh nghiệp thẩm định giá hoặc tổ chức đấu giá đều phải có lý do chính đáng và được sự giám sát của Chấp hành viên.
Ngoài ra, việc xử lý tài sản đang cho thuê, cho mượn cũng được thực hiện theo Điều 10 của Nghị định 64/2026/NĐ-CP nhằm bảo đảm quyền sở hữu tài sản của bên thứ ba không bị xâm phạm bất hợp pháp.
Phối hợp liên ngành trong thi hành án phá sản
Thi hành phá sản là một quy trình đòi hỏi sự phối hợp đa phương giữa các cơ quan nhà nước và tổ chức kinh tế. Trách nhiệm này đã được phân định rõ ràng tại Điều 2 của Nghị định 64/2026/NĐ-CP để đảm bảo tính thực thi.
Sự phối hợp tập trung vào các mắt xích quan trọng:
- Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản và thực hiện lệnh chuyển tiền ngay khi nhận được quyết định thi hành án hợp lệ.
- Cơ quan quản lý tài sản: Bao gồm cơ quan đăng ký đất đai và đăng ký kinh doanh, có trách nhiệm hỗ trợ thủ tục sang tên tài sản sau khi bán đấu giá thành công.
- Vai trò của Quản tài viên: Phối hợp chặt chẽ với các đơn vị tư vấn như MAN – Master Accountant Network để chuẩn bị hồ sơ tài sản chính xác, giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính theo Nghị định 64/2026/NĐ-CP.
Những lưu ý về quyền lợi và nghĩa vụ từ năm 2026
Việc nắm vững các quy định mới giúp doanh nghiệp và chủ nợ chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình, tránh các rủi ro pháp lý phát sinh do sự thiếu hiểu biết về trình tự mới.
Các vấn đề quan trọng cần ghi nhớ khi áp dụng Nghị định 64/2026/NĐ-CP:
- Tính trung thực trong kê khai: Người mắc nợ có nghĩa vụ cung cấp thông tin tài sản một cách trung thực và đầy đủ nhất.
- Phí thi hành án: Người được thi hành án chỉ phải nộp phí khi có tài sản thực tế được thu hồi thông qua quá trình cưỡng chế thi hành án.
- Thủ tục khiếu nại: Mọi bên liên quan đều có quyền khiếu nại nếu phát hiện sai phạm trong quá trình thi hành Nghị định 64/2026/NĐ-CP để đảm bảo tính công bằng.
Các câu hỏi thường gặp về Nghị định 64/2026/NĐ-CP
Dưới đây là các giải đáp nhanh cho những vấn đề trọng tâm mà doanh nghiệp và chủ nợ thường quan tâm.
Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản trong những trường hợp nào?
Quản tài viên có bao nhiêu ngày để xác minh điều kiện thi hành án phá sản?
Văn bản điện tử trong thủ tục phá sản có giá trị pháp lý không?
Thứ tự ưu tiên thanh toán khoản tạm ứng phá sản của Nhà nước là gì?
Làm thế nào để đảm bảo tính minh bạch khi đấu giá tài sản phá sản?
Kết luận
Nghị định 64/2026/NĐ-CP đã tạo ra một bước tiến dài trong việc hiện đại hóa quy trình pháp lý tại Việt Nam. Việc tháo gỡ nút thắt về chi phí và số hóa thủ tục không chỉ giúp doanh nghiệp có cơ hội phục hồi mà còn bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho tất cả các bên tham gia theo đúng tinh thần của Nghị định 64/2026/NĐ-CP.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
