Phục hồi hoạt động kinh doanh trong thủ tục phá sản

Phục hồi hoạt động kinh doanh trong thủ tục phá sản là cơ chế pháp lý cho phép doanh nghiệp mất khả năng thanh toán tiếp tục vận hành, tái cấu trúc nợ và tổ chức lại hoạt động dưới sự giám sát của Tòa án, thay vì bị buộc giải thể và thanh lý tài sản. Đây được xem là “cơ hội thứ hai” giúp doanh nghiệp ổn định tài chính, bảo toàn giá trị thương hiệu và quyền lợi của các bên liên quan.

Trong bối cảnh kinh tế biến động, số lượng doanh nghiệp mất khả năng thanh toán tại Việt Nam có xu hướng gia tăng rõ rệt. Theo báo cáo từ Tổng cục Thống kê, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong những năm gần đây thường xuyên ở mức cao, đặt ra thách thức lớn cho nền kinh tế toàn cầu lẫn nội địa. Tuy nhiên, tư duy hiện đại của Luật Phá sản 2014 khẳng định phá sản không chỉ là con đường dẫn đến giải thể mà còn là một cơ chế tái cấu trúc doanh nghiệp dưới sự bảo trợ của pháp luật.

Phục hồi hoạt động kinh doanh trong thủ tục phá sản giúp bảo toàn các giá trị vô hình, duy trì chuỗi cung ứng và giữ vững uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ hội vàng để làm sạch bảng cân đối kế toán một cách hợp pháp. Đối với các chủ nợ, việc doanh nghiệp phục hồi thường mang lại khả năng thu hồi nợ cao hơn trong phần lớn trường hợp so với việc thanh lý tài sản vụn vặt. Đồng thời, người lao động cũng duy trì được việc làm và các quyền lợi an sinh xã hội thiết yếu.

Phục hồi hoạt động kinh doanh trong thủ tục phá sản là gì?

Khái niệm pháp lý theo Luật Phá sản 2014

Phục hồi hoạt động kinh doanh là một giai đoạn đặc biệt mang tính nhân văn trong quy trình phá sản. Tại đây, doanh nghiệp xây dựng và thực thi các kế hoạch mang tính chiến lược nhằm khắc phục tình trạng mất khả năng thanh toán dưới sự giám sát của Tòa án. Căn cứ theo quy định tại Chương VII Luật Phá sản 2014, đây là biện pháp ưu tiên hàng đầu nhằm cứu vãn các thực thể kinh tế còn tiềm năng phát triển nhưng đang gặp bế tắc về dòng tiền.

Mục tiêu của thủ tục phục hồi

Mục tiêu cốt lõi của thủ tục này là duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh một cách liên tục và ổn định. Thông qua việc kiểm soát dòng tiền và các nghĩa vụ tài chính dưới sự điều phối của Thẩm phán và Quản tài viên, doanh nghiệp có thể thực hiện thanh toán nợ theo một lộ trình khả thi. Điều này giúp đơn vị giảm thiểu áp lực trả nợ ngay lập tức vốn thường dẫn đến sự kiệt quệ tài sản và đổ vỡ dây chuyền.

Phân biệt phá sản phục hồi và phá sản thanh lý tài sản

Để giúp quý độc giả có cái nhìn rõ nét hơn về hai hình thức này, chúng tôi cung cấp bảng so sánh dựa trên các tiêu chí pháp lý cơ bản sau đây:

Lưu ý rằng, việc lựa chọn đúng hình thức ngay từ đầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tồn tại và phục hồi vị thế của doanh nghiệp trên thương trường sau khủng hoảng.

Điều kiện để doanh nghiệp được áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh

Điều kiện về chủ thể

Không phải mọi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán đều có thể xin phục hồi. Đối tượng áp dụng phải là doanh nghiệp, hợp tác xã đang ở trong tình trạng mất khả năng thanh toán nhưng vẫn chứng minh được triển vọng phục hồi thực tế. Tòa án sẽ xem xét kỹ lưỡng các yếu tố như thị trường đầu ra, công nghệ hiện có và đặc biệt là năng lực quản trị của ban lãnh đạo trước khi ra quyết định cho phép áp dụng thủ tục này.

Vai trò quyết định của Hội nghị chủ nợ

Hội nghị chủ nợ đóng vai trò quyết định trong việc định đoạt số phận doanh nghiệp. Để phương án phục hồi được thông qua và có hiệu lực, cần đạt được các điều kiện biểu quyết sau đây:

• Có sự tham gia của số lượng chủ nợ đại diện cho ít nhất 51% tổng số nợ không có bảo đảm.
• Có sự đồng thuận của đa số chủ nợ có mặt, đại diện cho ít nhất 65% tổng số nợ không có bảo đảm.

Nếu không đạt được tỷ lệ này, hoặc phương án bị bác bỏ, doanh nghiệp thường sẽ đối mặt với nguy cơ chuyển sang thủ tục thanh lý tài sản.

Thời hạn và thủ tục yêu cầu áp dụng phục hồi

Doanh nghiệp cần chủ động nộp đơn yêu cầu áp dụng biện pháp phục hồi trong thời hạn luật định ngay sau Hội nghị chủ nợ lần thứ nhất. Việc chậm trễ khi nguồn lực tài chính đã cạn kiệt hoặc tài sản bị phân tán sẽ khiến Tòa án có cơ sở để từ chối phê duyệt do phương án không còn tính khả thi trên thực tế.

Quy trình xây dựng phương án phục hồi hoạt động kinh doanh khả thi

Phân tích hiện trạng tài chính doanh nghiệp

Đây là bước đi tiên quyết, yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối. Doanh nghiệp cần phối hợp với các đơn vị chuyên môn để thống kê đầy đủ nợ phải trả, đánh giá giá trị thực tế của tài sản hữu hình và đặc biệt là các tài sản vô hình như bản quyền công nghệ hay thương hiệu. Quan trọng nhất là phải phân tích được dòng tiền thực tế để xác định ngưỡng chi trả an toàn trong tương lai.

Các biện pháp cơ cấu lại doanh nghiệp

Để hồi sinh, doanh nghiệp buộc phải thực hiện các thay đổi quyết liệt. Các giải pháp thường bao gồm:

• Cơ cấu lại bộ máy quản trị cấp cao và tinh giản nhân sự gián tiếp để tối ưu năng suất.
• Cắt giảm triệt để các chi phí vận hành không mang lại doanh thu trực tiếp trong ngắn hạn.
• Tập trung nguồn lực vào những mảng sản xuất kinh doanh cốt lõi có biên lợi nhuận tốt.
• Chuyển đổi mô hình kinh doanh sang hướng kỹ thuật số hoặc tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Các biện pháp xử lý nghĩa vụ nợ

Phương án phục hồi thường được xây dựng dựa trên sự thỏa thuận giữa con nợ và chủ nợ thông qua các hình thức như gia hạn thời hạn trả nợ từ 2-3 năm, xin giảm lãi hoặc miễn toàn bộ lãi suất chậm trả. Một biện pháp mang tính đột phá là chuyển đổi nợ thành vốn góp, giúp chủ nợ trở thành cổ đông chiến lược, từ đó giảm áp lực nợ vay và gắn liền lợi ích của chủ nợ với sự thịnh vượng lâu dài của doanh nghiệp.

Huy động vốn và nguồn lực mới

Việc tìm kiếm nhà đầu tư mới là chìa khóa để bổ sung nguồn lực cho doanh nghiệp. Theo quy định, doanh nghiệp đang trong thủ tục phá sản vẫn được quyền vay thêm vốn để duy trì sản xuất. Các khoản vay này thường được luật pháp bảo vệ với thứ tự ưu tiên thanh toán cao nhằm khuyến khích các đối tác tài chính hỗ trợ doanh nghiệp tái thiết.

Tham chiếu thực tiễn và số liệu

Dựa trên số liệu tổng hợp từ các kỳ báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao, mặc dù cơ chế phục hồi hoạt động kinh doanh đã có hành lang pháp lý rõ ràng, nhưng tỷ lệ thành công tại Việt Nam vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng. Nguyên nhân chủ yếu trong đa số trường hợp đến từ việc doanh nghiệp nộp đơn quá muộn khi tình trạng tài chính đã rơi vào giai đoạn khó cứu vãn hoặc do sự thiếu đồng thuận giữa doanh nghiệp và các chủ nợ lớn.

Trình tự thực hiện thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh tại Tòa án

Quy trình thực hiện tại Tòa án là một chuỗi các bước tố tụng chặt chẽ nhằm đảm bảo tính công bằng:

• Lập dự thảo phương án phục hồi: Doanh nghiệp có 30 ngày để xây dựng phương án chi tiết kể từ ngày Hội nghị chủ nợ thông qua chủ trương.
• Tổ chức Hội nghị chủ nợ để lấy ý kiến: Đây là giai đoạn đối thoại để thuyết phục các bên về tính khả thi của kế hoạch tái cấu trúc.
• Quyết định công nhận của Thẩm phán: Khi phương án đạt đủ tỷ lệ biểu quyết, Thẩm phán sẽ ban hành quyết định công nhận, tạo hành lang pháp lý cho doanh nghiệp thực thi kế hoạch mà không bị gián đoạn bởi các khiếu nại riêng lẻ.
• Giám sát thực hiện: Quản tài viên sẽ theo sát từng bước đi của doanh nghiệp để đảm bảo tài sản được sử dụng đúng mục đích phục hồi.

Thời hạn thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh

Thời hạn thực hiện phương án phục hồi do Hội nghị chủ nợ quyết định dựa trên đặc thù ngành nghề. Tuy nhiên, theo Luật Phá sản 2014, thời gian này thường không quá 03 năm kể từ ngày có quyết định công nhận của Thẩm phán. Trong một số trường hợp đặc biệt, nếu doanh nghiệp chứng minh được nhu cầu cần thêm thời gian để hoàn tất lộ trình và được các bên chấp thuận, Tòa án có thể xem xét gia hạn.

Khi hết thời hạn, nếu hoàn thành phương án, Thẩm phán sẽ ra quyết định đình chỉ thủ tục phá sản. Ngược lại, nếu thất bại, Tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố phá sản ngay lập tức để thực hiện thủ tục thanh lý tài sản.

Những lưu ý quan trọng dành cho doanh nghiệp và chủ nợ

Đối với chủ doanh nghiệp, việc chủ động nộp đơn xin phá sản khi nhận thấy nguy cơ mất khả năng thanh toán là một quyết định quản trị có trách nhiệm. Tránh tâm lý né tránh dẫn đến việc che giấu thông tin tài chính, vì điều này có thể dẫn đến các hệ lụy pháp lý nghiêm trọng đối với người điều hành.

Đối với chủ nợ, cần có cái nhìn dài hạn và khách quan. Việc ủng hộ một phương án phục hồi khả thi thường giúp bảo toàn gốc nợ tốt hơn so với việc cố gắng siết nợ để thu hồi các giá trị tài sản đã bị khấu hao đáng kể khi doanh nghiệp giải thể.

Khuyến nghị từ chuyên gia trong quản trị phục hồi doanh nghiệp

Trong thực tiễn, việc xây dựng phương án phục hồi hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ tư vấn pháp lý chuyên sâu và chuyên gia quản trị tài chính. Doanh nghiệp thường thất bại không phải vì thiếu tiềm năng, mà vì đánh giá sai thời điểm và thiếu một lộ trình pháp lý đủ vững chắc để thuyết phục các chủ nợ. Việc chủ động tiếp cận các đơn vị tư vấn ngay từ khi dòng tiền có dấu hiệu tắc nghẽn sẽ giúp tăng tỷ lệ thành công cho quá trình tái cấu trúc.

Giải đáp các thắc mắc phổ biến về phục hồi hoạt động kinh doanh trong phá sản

Kết luận

Phục hồi hoạt động kinh doanh trong thủ tục phá sản không phải là dấu chấm hết, mà là một khởi đầu mới cho những đơn vị biết tận dụng công cụ pháp luật. Việc hiểu rõ quy trình và xây dựng phương án thực tế sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ xóa bỏ gánh nặng nợ nần mà còn tái cấu trúc mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về lộ trình và nhân sự chuyên môn là yếu tố then chốt để biến cơ hội pháp lý này thành kết quả hồi sinh thực sự.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: man@man.net.vn

Các dịch vụ khác

• Kiểm toán: Dịch vụ Kiểm Toán, Dịch vụ Kiểm toán xây dựng, Dịch vụ kiểm toán BCTC
• Kế toán và Thuế: Dịch vụ kế toán thuế, Báo cáo thuế, Tư vấn Chuyển giá. Dịch Vụ Kế Toán Thuế, Dịch vụ báo cáo thuế, Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết
• Pháp lý: Dịch vụ giấy phép lao động, Dịch vụ chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy Chứng Nhận Đầu Tư 
• Khác: Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động Doanh nghiệp

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.