Thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản là căn cứ pháp lý đầu tiên và quan trọng nhất để Tòa án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Kể từ ngày 01/03/2026, khi Luật Phục hồi, phá sản 2025 chính thức có hiệu lực, hệ thống cơ quan tài phán tại Việt Nam đã có sự thay đổi căn bản về cấu trúc. Việc xác định sai địa chỉ nộp đơn không chỉ gây lãng phí thời gian mà còn có thể làm mất đi thời điểm vàng để thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp.
Tổng quan về thẩm quyền giải quyết phá sản hiện hành
Trong hệ thống tư pháp hiện nay, thẩm quyền giải quyết phá sản được phân định dựa trên ba tiêu chí cốt lõi: địa giới hành chính, tính chất phức tạp của vụ việc và đối tượng bị yêu cầu phá sản. Sự chuyên môn hóa này nhằm mục tiêu tối ưu hóa quy trình xử lý nợ và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan theo tiêu chuẩn kinh tế hiện đại.
Kể từ thời điểm cải cách tư pháp, Tòa án nhân dân cấp huyện đã chính thức dừng tiếp nhận hồ sơ phá sản mới. Thay vào đó, thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản này được chuyển giao cho Tòa án nhân dân khu vực và các Tòa chuyên biệt theo Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15. Việc tập trung thẩm quyền giúp tập trung nguồn lực thẩm phán chuyên trách, hỗ trợ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đối với các trường hợp đủ điều kiện pháp lý.
Thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản của Tòa án nhân dân khu vực
Tòa án nhân dân khu vực đóng vai trò là cơ quan có thẩm quyền sơ thẩm đối với phần lớn các vụ việc phá sản doanh nghiệp và hợp tác xã có quy mô địa phương. Thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản này được quy định cụ thể tại Chương II của Luật Phục hồi, phá sản 2025 nhằm giải quyết các vụ việc phổ thông một cách nhanh chóng.
Cụ thể, Tòa án nhân dân khu vực sẽ tiếp nhận và giải quyết các trường hợp sau:
- Doanh nghiệp, hợp tác xã có trụ sở chính đăng ký tại các đơn vị hành chính nằm trong phạm vi quản lý của Tòa án khu vực đó.
- Các vụ việc không có tài sản hoặc người tham gia tố tụng ở nước ngoài (không có yếu tố nước ngoài).
- Vụ việc có số lượng chủ nợ và quy mô nợ nằm trong ngưỡng quản lý phổ thông theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao về thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản hiện hành.
Tại các đô thị lớn, Tòa án nhân dân khu vực được phân công thẩm quyền dựa trên các cụm kinh tế để tăng tốc độ phối hợp với các cơ quan quản lý đầu tư, thuế và bảo hiểm xã hội tại địa phương.
Thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản của Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp tỉnh thực hiện thẩm quyền giải quyết đối với các vụ việc có tính chất đặc thù hoặc quy mô lớn vượt quá khả năng xử lý của cấp khu vực. Điều này đảm bảo tính khách quan và huy động được các thẩm phán chuyên sâu về luật thương mại quốc tế trong việc thực thi thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản.
Để xác định chính xác khi nào vụ việc thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, người nộp đơn cần đối chiếu với các điều kiện định lượng sau:
| Tiêu chí pháp lý | Chi tiết điều kiện áp dụng |
|---|---|
| Yếu tố quốc tế | Có tài sản hoặc bên liên quan đang cư trú, đặt trụ sở tại nước ngoài |
| Quy mô nhân sự | Doanh nghiệp có quy mô từ 500 lao động đóng bảo hiểm xã hội trở lên |
| Vốn và tài sản | Vốn điều lệ trên 100 tỷ đồng hoặc tổng giá trị tài sản trên 500 tỷ đồng |
| Phạm vi địa lý | Doanh nghiệp có mạng lưới chi nhánh hoạt động từ 02 tỉnh trở lên |
Việc nộp đơn trực tiếp tại Tòa án cấp tỉnh cho các đối tượng này là bắt buộc. Nếu nộp đơn tại Tòa án khu vực, thẩm phán sẽ ra quyết định chuyển hồ sơ theo đúng thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản trong vòng 03 ngày làm việc theo quy định tại Điều 35 Luật Phục hồi, phá sản 2025.
Vai trò của Tòa án nhân dân chuyên biệt phá sản
Sự hoạt động của Tòa án nhân dân chuyên biệt Phá sản là bước tiến lớn trong việc xử lý các vụ việc phá sản có tác động sâu rộng đến an ninh tài chính quốc gia. Đây là cơ quan duy nhất có thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản đối với các thực thể kinh tế đặc thù có tính chất dây chuyền.
Đối tượng thuộc thẩm quyền của Tòa chuyên biệt
Tòa chuyên biệt tập trung giải quyết phá sản đối với các tổ chức tài chính bao gồm:
- Các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng phi ngân hàng thuộc thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản chuyên biệt.
- Các công ty bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ trên phạm vi toàn quốc.
- Các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và các định chế tài chính trung gian khác.
Lợi thế khi thực hiện thủ tục tại Tòa chuyên biệt
Cơ quan này vận hành với quy trình rút gọn và đội ngũ thẩm phán được đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro và tài chính. Điều này cho phép việc thẩm định giá trị tài sản diễn ra song song với việc phê duyệt phương án phục hồi, bảo vệ tối đa lợi ích của người gửi tiền và các chủ nợ thông qua thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản nhanh chóng.
Thẩm quyền của Tòa án nhân dân tối cao trong tố tụng phá sản
Tòa án nhân dân tối cao không đóng vai trò thụ lý hồ sơ ban đầu mà tập trung vào chức năng giám đốc thẩm và tái thẩm đối với các bản án đã có hiệu lực pháp luật. Thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản này được kích hoạt khi có căn cứ cho rằng quyết định của Tòa án cấp dưới vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc có tình tiết mới làm thay đổi bản chất vụ việc.
Ngoài ra, Tòa án nhân dân tối cao còn có trách nhiệm ban hành các Nghị quyết hướng dẫn để thống nhất cách áp dụng pháp luật về thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản trên toàn quốc, đặc biệt là các quy định về ưu tiên thanh toán cho người lao động và nghĩa vụ thuế.
Quy trình xác định thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản khi nộp đơn
Xác định sai thẩm quyền là lỗi phổ biến nhất khiến hồ sơ bị trì hoãn nhiều tháng. Theo kinh nghiệm thực tiễn từ MAN – Master Accountant Network, việc rà soát kỹ lưỡng tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trước khi nộp đơn là yếu tố tiên quyết để thực hiện đúng thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản ngay từ lần đầu tiếp cận Tòa án.
Quy trình chuẩn để xác định thẩm quyền bao gồm các bước:
- Kiểm tra thông tin trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để xác định chính xác địa chỉ trụ sở chính và vốn thực góp hiện hữu.
- Thống kê danh sách chủ nợ và địa chỉ cư trú của họ để xác định có phát sinh yếu tố nước ngoài hay không nhằm áp dụng đúng thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản.
- Đối chiếu với bảng tiêu chí thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh và Tòa chuyên biệt dựa trên quy mô lao động thực tế.
Trong trường hợp có sự tranh chấp hoặc chưa rõ ràng về địa giới hành chính giữa các Tòa án, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh hoặc cấp tối cao sẽ ra quyết định chỉ định Tòa án có thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản thụ lý trong thời gian ngắn nhất.
Một số lưu ý quan trọng về thẩm quyền phá sản trong giai đoạn mới
Người nộp đơn cần đặc biệt lưu ý đến các quy định chuyển tiếp để tránh nhầm lẫn. Các hồ sơ đã được thụ lý hợp lệ trước khi luật mới có hiệu lực vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản của Tòa án đang giải quyết, trừ trường hợp có các tình tiết đặc biệt yêu cầu chuyển đổi cấp xét xử.
Để quá trình xác định thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản diễn ra chính xác, doanh nghiệp nên:
- Thực hiện kiểm toán độc lập hoặc quyết toán thuế để có số liệu chuẩn xác về tổng nợ, tránh kéo dài thời gian giải thể công ty hoặc rơi vào tình trạng phá sản ngoài ý muốn.
- Đảm bảo hồ sơ lao động tại chi nhánh và văn phòng đại diện khớp với thực tế để xác định đúng cấp Tòa án có thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản.
- Sử dụng các dịch vụ tư vấn chuyên sâu từ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ phân tích kỹ lưỡng các tiêu chí định lượng trước khi lập hồ sơ chính thức.
Việc chuẩn bị một bộ hồ sơ minh bạch và chứng minh rõ ràng thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản sẽ giúp doanh nghiệp nhận được quyết định mở thủ tục phá sản nhanh chóng, tạo tiền đề tốt cho quá trình tái cơ cấu nợ.
Câu hỏi thường gặp về thẩm quyền phá sản
Dưới đây là các câu hỏi trọng tâm giúp giải quyết nhanh những thắc mắc về thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản và tiếp nhận hồ sơ:
Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết phá sản doanh nghiệp có vốn nước ngoài?
Làm thế nào xác định thẩm quyền khi trụ sở và tài sản ở hai tỉnh khác nhau?
Tòa án nhân dân khu vực có quyền giải quyết phá sản ngân hàng không?
Nộp đơn sai thẩm quyền có được hoàn trả lại hồ sơ không?
Khi nào vụ việc được chuyển từ Tòa khu vực lên Tòa cấp tỉnh?
Kết luận về thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản
Việc nắm vững thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản là bước khởi đầu quyết định sự thành bại của quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh pháp lý mới. Với sự phân cấp rõ ràng giữa Tòa án nhân dân khu vực, Tòa án cấp tỉnh và Tòa chuyên biệt, hệ thống pháp luật Việt Nam đang hướng tới sự minh bạch và chuyên nghiệp hóa cao độ. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định hiện hành về thẩm quyền giải quyết thủ tục phá sản và tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đơn vị tư vấn chuyên môn để lộ trình giải quyết nợ diễn ra đúng pháp luật và hiệu quả nhất.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính
