Nhận trao đổi
Tư vấn ngay
Blog, Phá sản, Tin tức & Cập nhật, Tin tức thuế | 03/11/2026 | 13 phút đọc

Phá sản doanh nghiệp là gì? Định nghĩa theo luật mới 2026

Phá sản doanh nghiệp là gì theo Luật Phục hồi, phá sản 2025

Phá sản doanh nghiệp là tình trạng doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản. Theo Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, doanh nghiệp được coi là mất khả năng thanh toán khi không trả được khoản nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn, thay vì 03 tháng như Luật Phá sản 2014. Luật mới cũng đặt nguyên tắc ưu tiên thủ tục phục hồi trước khi tính đến phá sản.

Phá sản là gì theo Luật Phục hồi, phá sản 2025?

Khoản 4 Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 định nghĩa phá sản là tình trạng của doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản. Định nghĩa này gồm hai điều kiện phải có đồng thời:

  • Về thực trạng: doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán theo khoản 2 Điều 5.
  • Về thủ tục: có quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án.

Vì vậy, một doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, nợ nhiều hay đã ngừng hoạt động vẫn chưa phải là doanh nghiệp phá sản theo nghĩa pháp lý nếu chưa có quyết định của Tòa án. Trong tiếng Anh, phá sản thường được dịch là “bankruptcy”, còn tình trạng mất khả năng thanh toán là “insolvency”.

Luật 142/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, thay thế Luật Phá sản 2014 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2026; riêng khoản 3 Điều 38 về nghĩa vụ nộp đơn của cơ quan thuế có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Những thay đổi chính của luật mới được tổng hợp tại bài điểm mới Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Infographic so sánh phá sản và giải thể doanh nghiệp, điều kiện mất khả năng thanh toán theo luật mới
Infographic so sánh phá sản và giải thể doanh nghiệp, điều kiện mất khả năng thanh toán theo luật mới

Khi nào doanh nghiệp bị coi là mất khả năng thanh toán?

Luật mới phân biệt rõ hai mức độ khó khăn tài chính, mỗi mức dẫn đến một thủ tục khác nhau:

Tình trạng Định nghĩa (Điều 5 Luật 142/2025/QH15) Thủ tục áp dụng
Nguy cơ mất khả năng thanh toán (khoản 1) Không thanh toán được khoản nợ sẽ đến hạn trong 06 tháng tới, hoặc khoản nợ đã đến hạn nhưng chưa quá 06 tháng Thủ tục phục hồi
Mất khả năng thanh toán (khoản 2) Không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán Thủ tục phục hồi hoặc thủ tục phá sản

So với Luật Phá sản 2014, mốc xác định mất khả năng thanh toán được nâng từ 03 tháng lên 06 tháng, cho doanh nghiệp thêm thời gian xoay xở trước khi bị yêu cầu mở thủ tục phá sản.

Khi nào doanh nghiệp bị phá sản?

Doanh nghiệp chỉ bị phá sản khi có người nộp đơn yêu cầu, Tòa án thụ lý, mở thủ tục và cuối cùng ra quyết định tuyên bố phá sản. Theo Điều 38 Luật 142/2025/QH15, người có quyền và nghĩa vụ nộp đơn gồm:

  • Người có quyền: chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần; người lao động, công đoàn khi quá 06 tháng chưa được trả lương; cổ đông sở hữu từ 20% cổ phần phổ thông; thành viên sở hữu từ 65% vốn điều lệ công ty TNHH hai thành viên trở lên; thành viên hợp tác xã.
  • Người có nghĩa vụ: người đại diện theo pháp luật, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên – khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, trừ trường hợp đã nộp đơn yêu cầu phục hồi.
  • Cơ quan nhà nước: cơ quan quản lý thuế (từ 01/7/2026); cơ quan bảo hiểm xã hội khi đã đôn đốc mà doanh nghiệp không phản hồi trong 03 năm liên tiếp.

Hồ sơ và cách viết đơn được hướng dẫn chi tiết tại bài đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Từ khi nộp đơn đến khi có quyết định mở thủ tục thường mất khoảng 7 tuần; các mốc thời hạn của từng giai đoạn có tại bài thời gian thủ tục phá sản.

Phục hồi trước, phá sản sau: đặc điểm mới của luật

Khoản 1 Điều 3 Luật 142/2025/QH15 đặt nguyên tắc ưu tiên áp dụng thủ tục phục hồi đối với doanh nghiệp, hợp tác xã. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với Luật Phá sản 2014, khi phục hồi chỉ là một bước trong thủ tục phá sản. Theo luật mới:

  • Doanh nghiệp có nguy cơ hoặc đã mất khả năng thanh toán có thể chủ động nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi (Điều 24) kèm phương án phục hồi.
  • Phương án phục hồi phải được Hội nghị chủ nợ thông qua và Tòa án công nhận; thời hạn thực hiện tối đa 03 năm nếu Hội nghị chủ nợ không xác định thời hạn khác.
  • Phục hồi thành công khi doanh nghiệp không còn nguy cơ mất khả năng thanh toán và có quyết định đình chỉ thủ tục phục hồi của Tòa án (khoản 3 Điều 5). Nếu thất bại, doanh nghiệp có thể chuyển sang thủ tục phá sản.

Các đặc điểm khác của phá sản doanh nghiệp theo luật mới gồm: thủ tục do Tòa án nhân dân khu vực nơi doanh nghiệp có trụ sở chính giải quyết (Điều 6); có thủ tục rút gọn cho doanh nghiệp nhỏ, ít chủ nợ hoặc không còn tài sản; và cho phép thực hiện nhiều bước bằng phương thức điện tử.

Hệ quả pháp lý khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản

Quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án kéo theo các hệ quả chính sau:

  • Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động; tài sản còn lại được thanh lý dưới sự quản lý của Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và cơ quan thi hành án dân sự.
  • Số tiền thu được được phân chia cho các chủ nợ theo thứ tự ưu tiên luật định; chủ sở hữu chỉ nhận phần còn lại (nếu có) sau khi đã thanh toán hết.
  • Người giữ chức vụ quản lý có lỗi dẫn đến phá sản có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý doanh nghiệp trong 03 năm (Điều 84).
  • Doanh nghiệp bị xóa tên khỏi Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp sau khi hoàn tất thi hành quyết định.

Toàn bộ quá trình quản lý và thanh lý tài sản do Quản tài viên thực hiện, nên năng lực của Quản tài viên ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền chủ nợ thu hồi được.

So sánh phá sản và giải thể doanh nghiệp

Phá sản và giải thể đều dẫn đến chấm dứt hoạt động, nhưng khác nhau về điều kiện, cơ quan giải quyết và hệ quả:

Tiêu chí Phá sản Giải thể
Căn cứ pháp lý Luật Phục hồi, phá sản 2025 Luật Doanh nghiệp 2020
Điều kiện tài chính Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán Doanh nghiệp phải bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ
Bản chất Thủ tục tư pháp do Tòa án giải quyết Thủ tục hành chính tại cơ quan đăng ký kinh doanh
Người khởi xướng Chủ nợ, người lao động, cổ đông, cơ quan thuế, BHXH hoặc chính doanh nghiệp Chủ sở hữu, thành viên, cổ đông; hoặc do bị thu hồi giấy chứng nhận, hết thời hạn hoạt động
Cơ hội tiếp tục kinh doanh Có thể phục hồi trước khi bị tuyên bố phá sản Không, doanh nghiệp chủ động chấm dứt
Hạn chế với người quản lý Có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý 03 năm nếu có lỗi Không có hạn chế tương tự

Nói cách khác, doanh nghiệp còn trả được hết nợ thì đi theo thủ tục giải thể doanh nghiệp; doanh nghiệp không trả được nợ đến hạn quá 06 tháng thì cân nhắc phục hồi hoặc phá sản.

Kết luận

Phá sản doanh nghiệp là tình trạng mất khả năng thanh toán đã được Tòa án tuyên bố, không phải mọi doanh nghiệp thua lỗ. Từ 01/3/2026, mốc mất khả năng thanh toán là 06 tháng và luật ưu tiên phục hồi trước, nên doanh nghiệp gặp khó khăn nên đánh giá sớm khả năng phục hồi trước khi tình trạng trở nên không thể cứu vãn.

Được kiểm duyệt chuyên môn bởi Ông Lê Hoàng Tuyên
Chức danh: Sáng lập viên & CEO – MAN Master Accountant Network
Chứng chỉ hành nghề: Kiểm toán viên CPA Việt Nam
Kinh nghiệm: Hơn 30 năm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính
Lưu ý: Nội dung được biên soạn dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và chỉ mang tính tham khảo. Việc áp dụng vào từng trường hợp cụ thể cần được tư vấn trực tiếp bởi chuyên gia của MAN sau khi xem xét hồ sơ thực tế.
Thông tin liên hệ
Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
Mobile/Zalo: 0903 963 163  –  0903 428 622
Email: man@man.net.vn

Câu hỏi thường gặp về phá sản doanh nghiệp

Công ty tuyên bố phá sản có phải trả nợ không?

Tài sản của doanh nghiệp được thanh lý để trả nợ theo thứ tự ưu tiên luật định. Với công ty TNHH và công ty cổ phần, chủ sở hữu, thành viên, cổ đông chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp; chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.

Luật Phá sản 2014 còn hiệu lực không?

Không. Luật Phá sản 2014 được thay thế bởi Luật Phục hồi, phá sản 2025 từ ngày 01/3/2026.

Ai ra quyết định tuyên bố phá sản doanh nghiệp?

Tòa án nhân dân khu vực nơi doanh nghiệp có trụ sở chính; quyết định có thể bị đề nghị xem xét lại trong 10 ngày.

Doanh nghiệp nợ thuế có bị phá sản không?

Nợ thuế không tự động dẫn đến phá sản. Từ 01/7/2026, cơ quan quản lý thuế có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Về Blog

Blog của MAN – Master Accountant Network cung cấp thông tin chuyên sâu, cập nhật về kế toán, thuế, kiểm toán và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam

Mọi nội dung đều được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia có trên 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp

Đăng ký nhận bản tin

Bạn luôn được cập nhật chính sách thuế, kế toán, kiểm toán... mới nhất, hãy để lại email cho chúng tôi
Cần tư vấn?
Đội ngũ chuyên gia của MAN sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp của bạn
Đồng hành cùng MAN ngay
ZaloMessengerPhone

Nhận trao đổi tư vấn ngay

(Ngay khi nhận được thông tin, chúng tôi lập tức phản hồi cho bạn)
Hãy cho biết bạn cần hỗ trợ gì?